Digitale soevereiniteit: waar staan we?

Stel: jouw klanten gebruiken DigiD om in te loggen, maar dat lukt niet. Een Amerikaans bedrijf achter de infrastructuur heeft de toegang geblokkeerd. Geen belastingaangifte, geen paspoort aanvragen, geen MijnOverheid. Experts waarschuwen dat dit geen fantasie is, maar een reëel risico. Wie heeft er eigenlijk de controle over jouw digitale omgeving?

Wat is digitale soevereiniteit?

Digitale soevereiniteit betekent dat jij als organisatie de keuze hebt en controle houdt over je eigen IT, je software en je data. Dat betekent grip houden op welke systemen je gebruikt, wie je daarvoor inschakelt en waar je gegevens naartoe gaan. Verlies je die controle, dan ben je afhankelijk van keuzes die anderen voor jou maken.

De verschillende perspectieven van digitale soevereiniteit

Digitale autonomie bekijk je simpel gezegd vanuit drie invalshoeken: waar staat je data (geografisch), wie heeft er toegang (operationeel) en welke regels gelden er (compliance)? Die drie vragen samen bepalen hoe soeverein je organisatie is. Daarnaast splits je digitale soevereiniteit op in twee onderdelen:

• Data soevereiniteit: de controle over de data die een organisatie genereert en gebruikt.
• Technologische soevereiniteit: de controle over de technologie die een organisatie gebruikt.

Waarom is digitale soevereiniteit nu zo belangrijk?

Digitale autonomie is nog nooit zo belangrijk geweest als nu. Geopolitieke spanningen, zoals tussen China, de VS en Europa en toenemende cyberdreigingen vanuit landen zoals Rusland, maken digitale afhankelijkheid een concreet risico. Ben je te afhankelijk van één groot bedrijf? Dan verlies je grip op je digitale soevereiniteit.

Wie zijn IT uitbesteedt aan buitenlandse partijen, is kwetsbaar voor hun wetgeving, hun beslissingen en hun politieke agenda. En met de snelle opkomst van AI groeit die afhankelijkheid alleen maar verder. 

De huidige stand van zaken

Steeds meer organisaties en politici praten over digitale soevereiniteit. Maar in de praktijk verandert er nog weinig. De meeste bedrijven weten niet hoe afhankelijk ze zijn van (buitenlandse) technologie, welke partijen er allemaal bij hun data kunnen en wat er gebeurt als één van die partijen wegvalt. En wie het wel weet, weet vaak niet waar te beginnen.

Hoe het er nu voor staat:

• Bewustzijn groeit: politiek en bedrijfsleven benoemen de afhankelijkheid van (buitenlandse) technologie steeds vaker als probleem
• Beleid is er, uitvoering niet altijd: het kabinet heeft plannen gepubliceerd, maar concrete stappen volgen langzaam
• Grote organisaties lopen voorop: banken, energiebedrijven en overheden zetten de eerste stappen

Hoe soeverein moet en wil je zijn? 

Wetgeving stelt bepaalde eisen aan hoe soeverein je moet zijn. Deze eisen verschillen per branche. Het is niet erg dat je voor bepaalde bedrijfsonderdelen nog afhankelijk bent, maar het is belangrijk dat je kritieke softwarepaketten soeverein zijn. Weet waar je afhankelijk bent, bepaal wat kritiek is en neem van daaruit een beslissing.

Soevereiniteit is een bewuste keuze, maar geen verplichting om alles te veranderen. Het is een risicoafweging voor jouw bedrijf. Grote techbedrijven bieden functionaliteiten en schaalvoordelen, die soevereine alternatieven soms niet bieden. Die voordelen kun je afwegen tegen de risico’s van digitale afhankelijkheid.

Welke risico’s loop je als je digitale soevereiniteit niet op orde is?

Veel organisaties merken de risico’s pas als het te laat is. Een leverancier die failliet gaat, een overname door een buitenlands bedrijf of een hack bij een cloudpartij. Het zijn scenario’s waar de meeste organisaties niet op voorbereid zijn. En dan blijkt ineens hoe afhankelijk je bent. De risico’s zijn concreet en raken direct de continuïteit van je organisatie:

• Geen toegang tot je eigen software of data
• Verlies van controle over je data
• Je kunt niet snel overstappen
• Compliancyrisico’s

Escrow als vertrekpunt voor digitale soevereiniteit

Escrow en digitale soevereiniteit gaan allebei over grip houden op je digitale omgeving, maar op een ander niveau. Escrow regelt dat je toegang houdt tot software als je leverancier wegvalt. Digitale soevereiniteit gaat over je bredere onafhankelijkheid van technologie en buitenlandse wetgeving.

Met een escrow-onderzoek brengen we de hele keten achter een softwarepakket in kaart, en dat is precies de informatie die je nodig hebt om te beoordelen hoe soeverein je bent. Escrow lost je digitale soevereiniteit niet op, maar laat wel zien waar je staat en of je actie wilt ondernemen. Neem gerust contact op en ontdek waar jouw organisatie staat.